Noord vinden met zon en horloge

zonnekompasBij zonsopkomst en zonsondergang kan je snel één van de windstreken te bepalen. de zon komt namelijk op in het Oosten en gaat onder in het Westen. Er is nog een andere manier om met behulp van de zon een windstreek te bepalen: Op het noordelijk halfrond staat tussen 11:30 en 12:30 uur, plaatselijke “Wintertijd”, de zon in het Zuiden. Met een wijzerhorloge kun je – mits het niet al te bewolkt is – bepalen waar het Zuiden is. Je wijst de kleine wijzer naar de zon en deelt de hoek tussen de kleine wijzer en de 12 doormidden. Deze denkbeeldige lijn wijst naar het zuiden. Tegenover het zuiden ligt het Noorden.

Samengevat:

  • Zorg dat je horloge op wintertijd staat.
  • Richt de kleine wijzer richting de zon.
  • Het midden van de “kleinste” hoek tussen de grote en kleine wijzer wijst nu richting het zuiden.
  • Het midden van de “grootste” hoek tussen de grote en kleine wijzer wijst nu richting het noorden.

LET OP!! ‘s ochtends rechtsom(A) ’s middags linksom(B). Als je geen horloge met wijzers hebt maar een digitaal dan kun je natuurlijk een klokje tekenen met de juiste tijd.

 

Noord vinden met zon en schaduw

Als de hele dag de tijd, geen horloge hebt of de zon niet zichtbaar genoeg is voor de vorige methode maar er wel schaduwen zijn is er nog een methode die zelfs iets betrouwbaarder is. De zon gaat niet alleen van oost naar west maar ook naar boven en beneden en staat precies in het zuiden op zijn hoogste punt. Je hebt nodig:

  • een recht, puntig zo lang mogelijk ding: bijvoorbeeld een rechte stok, tentharing of telefoonpaal
  • een ding om een afstand te meten: een touwtje (je schoenveter) of iets rechts
  • een vlak, schoon, horizontaal stukje grond waar je het rechte ding stevig kunt in zetten.
  • een paar kleine voorwerpen om een plaats aan te geven: bijvoorbeeld kiezels of kroonkurken

 

 

Je moet het volgende doen:

  1. Zet minstens een uur of zo vóór middag de stok stevig rechtop in de grond zodat je zijn schaduw kunt zien.
  2. Merk het uiteinde van de schaduw met een klein voorwerp.
  3. Meet de afstand van je stok tot het merkteken af.
  4. Blijf om de 10 á 20 minuten de afstand van de stok tot het uiteinde van de schaduw meten. Je zult zien dat de afstand eerst afneemt en dan toeneemt.
  5. Als de afstand weer gelijk is aan de afstand van de stok tot het merkteken, merk dan weer het uiteinde van de schaduw met een klein voorwerp.
  6. Trek een lijn van het eerste merkteken naar het laatste merkteken. Deze lijn loopt precies van oost naar west.
  7. Ga nu recht op de lijn staan met het eerste merkteken aan je linkerkant en laatste aan je rechterkant. Je kijkt nu precies naar het noorden.

Als iets meer haast hebt en het is redelijk midden op de dag: zet de stok in de grond of gebruik een paal die er al staat, markeer de het uiteinde van de schaduw, wacht ongeveer een kwartiertje (hoe langer de stok hoe korter je hoeft te wachten), markeer weer het uiteinde van de schaduw, de lijn door de merkpunten loopt ongeveer van oost naar west, ga weer op dezelfde manier op de lijn staan en je staat ongeveer naar het noorden.

Waarschuwingen

  • De schaduw methode wordt afgeraden in de poolgebieden, boven 60° noorder- of zuider breedte.
  • De horlogemethode wordt afgeraden in de buurt van de evenaar, in het bijzonder onder 20° noorder- of zuider breedte.
  • Wegens gestandaardiseerde tijdzones, kan de zon zijn hoogste punt bereiken tussen 11:00u en 13:00u, afhankelijk van je plaats in de wereld. Sommige tijdzones zijn breder dan een uur.
Voorbeeld: Amsterdam is 5° ten oosten van de nul meridiaan, zodat de Zon zijn hoogste punt 20 minuten bereikt vóór Londen. Aangezien Amsterdam één timezone verder is, is dat dus 12:40u wintertijd of 13:40u zomertijd.